OTOMATIK TANIMLAMA SISTEMI - AIS

Otomatik Tanimlama Sistemi - AIS, Uluslararasi Denizcilik Örgütü (International Maritime Organization_IMO) tarafindan 1997 yilinda yayimlanan bazi performans tavsiyeleri belgesi ile uluslararasi geçerlik kazanan bir sisteme dönüsmüstür.

Temel olarak denizde seyir emniyetinin ve güvenligin artirilmasini saglayan Otomatik Tanimlama Sistemi - AIS, 2004 yilindan bu yana tüm ticari gemilerde zorunlu olarak bulundurulmaktadir. Sistem, AIS Transponder cihazinin bulunduruldugu geminin montaj esnasinda girilen ve daha sonra degistirilemeyen Statik (Kalici) Bilgileri, seyir esnasinda anlik olarak belirlenen Dinamik (Degisken) Bilgileri ve geminin seferine özel olusturulan Sefer Bilgilerinin, düzenli araliklarla VHF kanallari üzerinden yayinlanmasi esasina dayanmaktadir.

AIS Transponder bulunduran gemiden gönderilen bu bilgilerin tümü, diger gemilerde bulunan AIS Transponder cihazi ekraninda görülecegi için, hareket halindeki tüm deniz tasitlari etrafindaki deniz trafigini tüm detaylari ile takip edebilecekler ve bu sekilde çatismadan korunarak seyir güvenliklerini artirabileceklerdir.

AIS Transponder cihazlari, farkli ihtiyaçlara cevap verebilecek modellerde gelistirilmektedir:

Sadece AIS mesajlarinin dinlendigi ve bu mesajlarin bir ekranda gösterildigi sistemler, AIS Alici (AIS Receiver) veya Pasif Radar olarak adlandirilmaktadir.

Benzer sekilde, alici fonksiyonu olmayan ve sadece bulunduruldugu deniz tasitinin diger AIS Sistemleri tarafindan izlenebilmesini saglayan cihazlar, AIS Verici (AIS Transmitter) olarak adlandirilmaktadir.

DENIZLERIMIZDE GÜVENLIK ARTIYOR
Denizcilik Müstesarligi yetkilileri, AIS bulundurma zorunlulugun, 2007 yilindan itibaren yayginlastirilacagini ve 2008 yilina dek, tüm ticari gemiler yani sira, yolcu gemileri, turistik amaçla kullanilan gemi ve tekneler, büyük balikçi tekneleri gibi pek çok deniz tasitinin uygulama kapsamina alinacagini bildirmektedir.
Uygulamanin yayginlastirilmasinda, en önemli islevlerden birisi de AIS Kiyi Istasyonlari (AIS Base Station) tarafindan saglanacaktir. Ülkemizde, AIS Kiyi Istasyonu hizmetleri halen sadece Istanbul ve Çanakkale Bogazlarindaki VTS (Vessel Traffic Services) Merkezlerinde saglanmaktadir. Ancak, Denizcilik Müstesarligi 2007 yili içerisinde tüm sahil seridimizin AIS Kapsama Alani içerisine alinmasi için gerekli çalismalari yürütmektedir.
Tamami gerçek zamanli olarak birbiri ve merkez ile haberlesebilen AIS Kiyi Istasyonlari, kendi kapsama alanindan toplanan AIS Mesajlarini, ilgili merkezleree iletecek ve bu sekilde tüm kiyilarimizdaki deniz trafigi en hassas sekilde izlenecek ve yönetilecektir.

AIS ÇALISMA PROTOKOLLERI
AIS Sistemi, normal kosullarda otonom olarak Sürekli Çalisma Modunda çalisir ve SOTDMA (Self Organizing Time Division Multiple Access - Kendi Kendini Yapilandiran - Zaman Paylasimli Çoklu Erisim) haberlesme protokolü kullanarak bilgi alisverisinde bulunur. Bu kosul, geminin açik denizde veya iç sularda/karasularda seyir halinde veya limanda hareketsiz/demirde olmasindan bagimsiz olarak her durumda geçerlidir.
Istenen VHF Raporlari (AIS Bilgileri) için girisimden (interferance) etkilenmeyen, yüksek bir veri transfer hizi gerektirmektedir. Bu amaçla birbirine paralel olarak kullanilabilen iki farkli VHF kanali tahsis edilmistir. ITU (International Telecommunication Union) tarafindan bu kanallar AIS1 - 87B (161.975 MHz) ve AIS2 - 88B (162.025 MHz) olarak belirlenmistir. Hem 25 kHz'lik ve hem de 12,5 kHz'lik simplex kanal band genislikleri kullanilabilmektedir. Bu band genisliklerinin her birisi için ulasilabilen kapasite 9600 bps trasmisyon hizinda, 2250 zaman araligi (slot) /dakika olarak ortaya çikmaktadir. Hem AIS1 hem de AIS2 kanallari birlikte kullanildiginda ise, toplam kapasite bunun iki kati olarak 4500 zaman araligi (slot) / dakika olmaktadir. Kullanilacak modülasyon yöntemi ise FM/GMSK olarak belirlenmistir.
Her AIS Sistemi, kendi radyo arayüzü yapilanmasini (zaman araligi tahsis plani) geçmis veri transfer trafigi ve diger cihazlara ait ileriye yönelik eylem bilgilerini kullanarak kendisi belirler. Herhangi bir AIS Istasyonu, kendi pozisyon raporunu ilettigi zaman, yukarida belirtilen 2250 zaman araligi/dakika içinde yer almak zorundadir. Bu zaman dilimi ise 26,6 ms' ye karsi düsmektedir.
Bir AIS Transponder cihazi, bulunduruldugu deniz tasitinin dinamik kosullarina bagli olarak asagidaki plana göre ilgili AIS Mesajlarini otomatik olarak üretir ve yayinlar.
Uluslar arasi standartlara göre A-Sinifi bir AIS Transponder için geçerli olan bu raporlama araliklari, standardizasyon çalismalari henüz tamamlanmakta olan bir B-Sinifi AIS Transponder için bazi farkliliklar göstermektedir

Operasyonel Fonksiyonlar
• Kullanıcı tarafında harita yükleyebilme ve güncelleyebilme,
• Seçilen geminin otomatik olarak takibi,
• Seçilen gemi ile ilgili seyir detaylarının görüntülenebilmesi (karşılaşma zamanı, en yakın mesafe bilgisi vb.)
• Gemi Pozisyon / Doğrultu bilgisinin görüntülenebilmesi,
• AIS Klas-A, Klas-B ve Klas-B CS mesajlarının görüntülenebilmesi,
• Harita Ölçek Gösterme/Değiştirme ve Kaydırma özellikleri,
• Gemi koordinatlarının elektronik harita üzerinde otomatik olarak görüntülenebilmesi,
• Gemilere ait durum ve hareket bilgilerinin görüntülenebilmesi,
• Tehlike ve uyarı alarmlarının gerektiğinde görüntülenebilmesi (derinlik alarmı, tehlikeli / yasak bölge vb.)
• Kayıt altına alınan transponder verilerinin tekrar oynatılabilmesi.

AKILLI KİMLİK KARTI VE ÖTV’ siz YAKIT UYGULAMALARI
Türkiyede gelistirme ve üretimi yapilacak AIS Transponder'larin, IEC, ITU, IMO gibi uluslararasi kurumlarca belirlenen standartlara ilaveten bazi ek özellikleri de olacaktir:
Bunlarin basinda, transponder'lara entegre bir Akilli Kart (Smart Card) ünitesi ile uygulanacak bir "Elektronik Kimlik Karti" özelligi gelmektedir. Bu akilli kartlar üzerinde, transponder bulunduran deniz aracinin tüm statik bilgileri disinda, son 90 güne ait ve belirli araliklarlaalinmis dinamik AIS bilgileri de bulunacaktir. Bu sekilde ilave bir kontrol ve güvenlik yeteneginin kazanilmasi hedeflenmektedir.
Diger bir ek özellik olarak, transponder gemiye yerlestirilirken girilecek geminin kurulu makine gücü ve yakit tanki kapasitesi bilgileri ve yapilan yol bilgisi kullanilarak hesaplanacak tahmini yakit tüketimi, talep edilen ÖTV'siz yakit miktari ile karsilastirilacaktir. Bu sekilde ÖTV'siz yakit uygulamasinin denetimi ve olasi usulsüz kullanimin engellenmesi hedeflenmektedir. Transponder'lara entegre edilecek "akilli kart" özelligi ile ileride olasi yeni uygulamalarin da sisteme kolaylikla uyarlanmasi mümkün hale gelecektir.

SONUÇ
Denizcilik Müstesarligi, 2007 yili itibariyla yeni AIS Kiyi Istasyonlarinin da devreye girmesi ile AIS kullanimini yaygin lastiracaktir. Devreye girecek AIS Sistemi ile:
• 8000 km. asan kiyi seridimizde her tür deniz ulasimi çok daha iyi izlenebilecek ve tam denetim saglanmis olacaktir.
• Tüm deniz tasitlari için seyir emniyeti artirilacaktir.
• Yasalara uygun olmayan balikçilik, kaçakçilik ve diger usulsüzlüklerle mücadelede çok etkili bir araç kazanilmis olacaktir.
• ÖTV'siz yakit uygulamasinda olasi kötü niyetli kullanimin önüne engellenebilecektir.
• Ülkemiz, uygulamakla yükümlü oldugu uluslararasi regülasyonlar ve AB düzenlemelerine eksiksiz uyum saglayacaktir.
• AIS Transponder cihazlarinin yerli üretimi ile, ilk asamada milyonlarca dolarlik teknoloji disaliminin tasarrufu yapilacagi gibi, ülkemizden dünya pazarlarina satilabilecek bir ileri teknoloji ürünü ortaya çikmis olacaktir.

AIS Transponder Klas-B Cs kullanma zorunluluğu.(Resmi Gazete Tebliği)